Wat is 'de Koppellink'?

          Inhoud:
          - In het kort
          - Relatie met Documentatie.org
          - Relatie met Geo-informatiesystemen
          - Hisgis en Watwaswaar
          - Pilot in Utrecht
          - Reliwiki
          - Verschillen met zoekmachines, zoals Google

In het kort De werking van de Koppellink is simpel. - Zie je een scherm met vooraan een rij kleine plaatjes (thumbnails), klik dan op een plaatje om naar die site te gaan. - Zie je een lijst trefwoorden: kies dan je onderwerp (en daarna je site). Welk soort scherm je krijgt hangt af van je zoekmethode. De Koppellink is een website die tot doel heeft over een onderwerp geselecteerde sites aan elkaar te koppelen. Dat gebeurt met behulp van een database, waarin een trefwoord voorzien is van (diep)links naar relevante informatie. Deze database fungeert vooral door de Koppellinks, die in diverse sites geplaatst zijn: deze geven direct een overzicht van de sites. De onderwerpen zijn topografische begrippen in Nederland, vooral gebouwen. De zoekpagina (home) is voorlopig vooral bedoeld voor INTERN GEBRUIK. De reden is dat het zoeken in de database gebeurt op basis van zoektermen, die voor een buitenstaander niet steeds voor de hand liggen. Bovendien gaat het hier om een nieuwe database, waarin nog slechts een beperkt aantal onderwerpen is opgenomen. Iedereen mag de zoekpagina natuurlijk naar hartelust uitproberen. Bij het hierna genoemde pilotproject is de trefkans ongeveer 100%. Een zoekopdracht via de bovenste zoekbalk geeft een trefwoordenpagina: een lijst om uit te kiezen. Via de vorige stap (of vanaf een andere site) kom je op de koppelpagina. Daar staan vooraan de THUMBnails, die ieder een (diep)link naar relevante informatie in die andere site geven. Voor veel voorkomende sites zijn herkenbare thumbs gemaakt. In het midden staat een link gaat naar de HOME-pagina van de site waar deze dieplink heengaat, zo is een eventuele disclaimer en gebruiksaanwijzing te vinden. Voor het gebruik van de links en de sites is de bezoeker van de Koppellink zelf verantwoordelijk. Alle sites openen in een nieuw scherm, je kunt dus naar je vorige site terug door het nieuwe scherm weg te klikken. De Koppellink is opgezet door het team van de website Documentatie.org (UDS). Bij ieder onderwerp van de Koppellink is in Documentatie.org dan ook een koppellink opgenomen. Vanwege de buitengewoon gevariëerde manier waarop onderwerpen in de verschillende sites benoemd worden, is altijd als 'onderwerp' het trefwoord uit Documentatie.org opgenomen, soms aangevuld met veel gebruikte andere benamingen. Het 'onderwerp' in de laatste kolom is aanklikbaar en geeft alle bijbehorende dieplinks. Dat kan nodig zijn bij 'geavanceerde zoekmethodes', die werken via de zoekbalk 'EXTRA'. Dit deel van de Koppellink is nog in ontwikkeling, maar nu al kan - met enige voorkennis - hiervan gebruik gemaakt worden (zie 'help' bij die zoekbalk). Het resultaat is vaak een serie links over verschillende trefwoorden (die dan ieder maar één link hebben). Doorschakelen naar de overige links kan dan door op dat onderwerp in de laatste kolom te klikken. De zoekbalk van Documentatie.org staat ook op de zoekpagina van de Koppellink, Zo kan met veel alternatieve zoektermen de weg gevonden worden naar het 'officiële trefwoord' en daar vindt je dan een thumb naar de juiste koppellink.

Relatie met Documentatie.org In Documentatie.org wordt op vele manieren informatiegeboden: tekst, afbeeldingen, literatuurverwijzingen. Daarnaast zijn ook veel links opgenomen naar informatie in andere sites. In de literatuurlijsten over vestingbouwkundige termen is steeds een dieplink opgenomen, die de genoemde tekst uit het standaardwerk hierover door de stichting Menno van Coehoorn direct laat zien in de site van die stichting. De gedachte hierachter is dat één van de grote voordelen van internet bestaat uit de mogelijkheid om samen te werken, om niet alles zelf opnieuw uit te vinden en aan te bieden. Het nadeel van de 'externe linken' is de kwetsbaarheid ervan: menige site verdwijnt opeens of krijgt een nieuwe URL. Een dergelijke verhuizing betekent voor het Documentatie.org het een voor een wijzigen van alle betreffende pagina's. Daarom is - voorlopig alleen voor geografische informatie - gekozen voor het verzamelen van de externe links in een aparte database. Om een toekomstige decentralisatie te bevorderen is deze database ondergebracht in een zelfstandige website: Koppellink.org. In Documentatie.org heeft ieder bijbehorend trefwoord een thumbnail die de bijbehorende externe links in de Koppellink direct laat zien. Omgekeerd fungeert Documentatie.org als hulpmiddel bij het zoeken in de Koppellink: diverse spellingen van de naam van een gebouw, oude adressen en dergelijke zijn te vinden via de 'zoekbalk Documentatie.org' op de homepagina van de Koppellink.

Relatie met Geo-informatiesystemen Het is de bedoeling dat in de toekomst de Koppellink geraadpleegd kan worden via diverse geo-informatiesystemen. Eén van de wegen loopt via het samenwerkingsverband Platform Mariaplaats, waarin diverse onderzoeksinstanties samenwerken. Gezocht wordt naar een ontsluiting van de objectinformatie van de organisaties via een algemeen bekend geo-informatiesysteem. Een pilot staat al op internet, zij het dat deze niet beschikbaar is voor het publiek. Een samenwerkingsverband van regionale organisaties op het gebied van welstand en monumentenzorg ontwikkelt een website onder de voorlopige werknaam 'Iwo2'. Op diverse manieren kan hierin een object opgezocht worden, onder meer via Google Maps. Bij veel objecten is een koppellink opgenomen, zodat hiermee aangetoond is hoe de Koppellink vanuit een dergelijke site opvraagbaar is. Voorlopig betreft het objecten in Gelderland en de stad Utrecht.

Hisgis en Watwaswaar Hoewel er veel meer informatie in te vinden is gebruiken velen de sites 'Hisgis' en 'Watwaswaar' vooral om het kadastrale minuutplan te raadplegen, de oudste kadasterkaart, gemaakt ca 1832. Technisch verschillen beide sites sterk, maar in beide gevallen was het tot nu toe niet mogelijk om daarin een object te zoeken op de meest gebruikelijke manier: op naam of huidig adres van een gebouw. 'Hisgis' betreft vooral Friesland en een deel van de provincie Utrecht. 'Watwaswaar' omvat in principe heel Nederland, maar slechts voor enkele steden is informatie op perceelsniveau aanklikbaar. Het zoeken gebeurt in de site op plaatsnaam of postcode, maar dan is het voor de gemiddelde gebruiker nauwelijks of niet mogelijk om in het kaartbeeld van 1832 een huidige locatie te vinden. Zoals hierna zal blijken blijkt dit technisch wel realiseerbaar.

De Koppellink in IWO2 Pilot in Utrecht Om 'Watwaswaar' en 'Iwo2' uit te testen is een pilot uitgevoerd in het centrum van Utrecht. Van de hele Oudegracht, met aansluitend het Domplein en omgeving, zijn alle objecten ingevoerd in de Koppellink. Deze zijn allemaal voorzien van relevante links. In 'Watwaswaar' geeft de Koppellink direct het juiste perceel met de bijbehorende gegevens uit de 'aanwijzende tafel', voor zover de objecten in 1832 al bestonden (en dat geldt hier gelukkig voor de meeste). Ook een dieplink naar de site van Het Utrechts Archief is voor de hand liggend, in de meeste gevallen blijkt daarin relevante informatie opvraagbaar. Zoals de meeste sites werkt Het Utrechts Archief met zoekopdrachten, niet met identificatienummers voor objecten. Daardoor valt niet te vermijden dat ook niet relevante informatie meekomt, al staat die gelukkig zelden bovenaan. Voor de gedieplinkte sites betekent de Koppellink dat de informatie aldaar nu ook gevonden worden op huisnamen (in diverse spellingen), oude adressen, 19e-eeuwse wijkhuisnummers en zelfs de kadasternummers van 1832. Ook de oude bouwtekeningen van Het Utrechts Archief, die alleen via Documentatie.org op internet te vinden zijn, zijn via dezelfde koppellink te vinden (voor de Oudegracht van 1853-1953). In beperkte mate zijn objecten elders ook op deze manier ontsloten.

Reliwiki De nieuwe site Reliwiki maakt ook gebruik van Google Maps. Reliwiki is de grootste site voor religieus erfgoed en heeft al zo'n 28.000 objecten ingevoerd. In veel gevallen bevat de site gedegen informatie en foto's. Maar vaak is er bij een gebouw nog geen relevante inhoud te vinden. Bij honderden objecten is wel al een koppellink aangebracht, zodat de gebruiker van Reliwiki terecht komt bij sites die hierover wel gegevens bieden. Omgekeerd is er natuurlijk in al die gevallen een link naar Reliwiki te vinden in de Koppellink. Ook enkele andere sites hebben bij objecten links naar de Koppellink opgenomen, deze vorm van samenwerking is dat wat de Koppellink als ideaal voor ogen staat.

Verschillen met zoekmachines, zoals Google Hoewel Google een 'fan' is van Documentatie.org en de Koppellink.org, blijkens de hoge plaatsing van zeer veel hits, is een dergelijke zoekmachine niet altijd de ideale manier om bij informatie te komen. Bij veel onderwerpen komen teveel hits in beeld, waardoor de cultuurhistorisch relevante ondersneeuwen. Ook zou men voor één onderwerp in Google vele namen (in verschillende spellingen) en adressen moeten invoeren om alles te krijgen. Veel interessante sites worden überhaupt niet of nauwelijks ontsloten door Google, zeker niet wanneer de gegevens daarin min of meer verstopt zitten. Daar staat tegenover dat het team van de Koppellink met jaloezie naar de automatische zoekmachines kijkt. De kwaliteit van de Koppellink schuilt in het feit dat het handwerk is. Over alles wordt nagedacht. Geen enkele link is een automatisme. Het gaat om monnikenwerk, een niet meer zo populaire bezigheid (zeker niet onder automatiseerders). Maar wat gedaan is, is gedaan en wordt met gepaste trots aangeboden.

      TERUG naar zoekpagina